Zoals jullie weten, hebben wij vorig jaar de eitjes laten testen op pfas. Ik kreeg nu een mail van degene die met het onderzoek begonnen was, met het verzoek het te delen. Bij deze.
Beste bijdrager aan
https://pfasinkaart.nl/nl,
Wat begon met de PFAS-uitslag van de eieren van mijn eigen vijf hobbykippen, is nogal uit de hand gelopen. Je ontvangt deze email omdat je jouw uitslag hebt aangemeld op pfasinkaart.nl en deze informatie is meegenomen in het
https://pfasinkaart.nl/rapport/.
Ik wilde mijn uitslag in eerste instantie gewoon delen met wat mensen in de buurt, zodat niet iedereen zelf zo'n dure test hoefde te doen. Binnen tien minuten had ik een eerste versie van pfasinkaart.nl online. Ik dacht echt dat het daarbij zou blijven. Misschien een paar punten op een kaart.
Dat werd een vliegwiel. Er kwamen uiteindelijk meer dan 800 labmetingen uit heel Nederland uit voort, plus een berg extra informatie over de kippen en hun leefomgeving.
Toen werd ik benaderd door Geert Aarts van Wageningen Universiteit, ervaren onderzoeker en ook hobbykippenhouder. Online vond ik Robin Lasters, die voor de Universiteit Antwerpen veel onderzoek naar PFAS in kippeneieren heeft gedaan. Samen is dit echt onderzoek geworden. Burgerwetenschap, citizen science, hoe je het ook wilt noemen.
En de uitkomst? Die had ik totaal niet zien aankomen.
Je ziet in de ei-data gewoon het spoor van Chemours terug. En zelfs de kustlijn. Dat laat zien dat dit niet lokaal is; de verspreiding ligt veel complexer.
En dan de vraag waar de kippen het precies oplopen. Niet het voer. Niet het water. Niet het grit. De data wijzen vooral naar PFAS in het bodemleven. Waarschijnlijk niet alleen wormen, maar de hele bodemfauna.
Dat vind ik misschien wel het naarste aan dit hele verhaal. Je ziet hoe PFAS van onderaf door het ecosysteem heen trekt. Eerst in de bodem, dan in de kip en daarna meetbaar in een ei. Een kip laat dat tenminste nog direct zien via een constante stroom aan eieren. Maar als dit al in een ei eindigt, besef je dat het probleem natuurlijk niet bij kippen stopt. Naar de vogels, eekhoorns en vossen in mijn eigen bostuin op de Utrechtse Heuvelrug kijk ik nu echt anders.
Wat het extra wrang maakt: hoe meer natuurlijke ruimte je een kip geeft om lekker te scharrelen, hoe hoger de PFAS in die eieren lijkt te worden. Dat is ongeveer de slechtst denkbare uitkomst. Ik begon dit omdat ik wilde weten of mijn eigen eieren veilig waren. Niet om erachter te komen dat we ze door dat natuurlijke gescharrel onbedoeld juist méér blootstellen.
Best bizar waar dit op is uitgelopen. Dit is volledig ontstaan uit burgerdata. Gewoon mensen die hun meetresultaten wilden delen, en onderzoekers die dit in hun eigen tijd hebben opgepakt. Zonder subsidie. Dat je daarmee patronen op nationale schaal kunt blootleggen, vind ik eigenlijk best bijzonder.
Ik zou ooit wel weer mijn eigen eieren willen eten. Daarom is er wat mij betreft snel meer onderzoek nodig naar hoe je kippen kunt houden zónder in te leveren op dierenwelzijn. Maar eerlijk gezegd lijkt het stoppen van de uitstoot me de meest logische eerste stap...
Lees onze bevindingen of download de preprint van het onderzoek hier:
https://pfasinkaart.nl/rapport/
Nog één klein verzoekje: Dit hele project is 100% burgerwetenschap, gedragen door vrijwilligers en onderzoekers in hun eigen tijd. We hebben geen marketingbudget om dit op de radar te krijgen bij journalisten of de politiek.
Wil je helpen het bereik te vergroten? Ik heb dit bericht op LinkedIn geplaatst. Een simpele 'like' of een repost helpt het algoritme enorm op weg.
Dank aan iedereen die de afgelopen tijd een uitslag heeft gedeeld of het project heeft gevolgd. Zonder jullie was dit er niet geweest!
Groet,
Dreas
PS: Je ontvangt deze e-mail omdat je je resultaat hebt gedeeld op pfasinkaart.nl. Wil je liever niet meer gemaild worden? Beantwoord deze mail dan even, dan haal ik je direct van de lijst voor een eventuele vervolgupdate.
. In de plaats van te kijken hoe het gif uit de wormen/het bodemleven kan verdwijnen, moeten de wornen maar gemeden worden.